De Feiten

De afstanden

Onze fietsreis over de Karakoram Highway duurde wat korter dan gepland en eindigde wat abrupt in een medische post in Sost. We hebben in een ruime week zo'n 400 kilometer over de KKH gefietst in Pakistan. De Khunjerab pas en China hebben wij helaas niet gezien. Zoals vaker na een fietsreis hebben we ook nu, als we naar de onderstaande cijfers kijken, het idee dat het geen recht doet aan het betreffende traject. Zo'n tabel geeft geen enkele weergave van de zwaarte van een fietsdag.

De kosten

De kosten van deze fietsreis over de KKH waren niet gering. Zowel de tickets als deelname via Tropical Cyclist vormden een aardig bedrag. Maar, het idee was dat we dan in Pakistan en China zelf nauwelijks nog geld nodig hadden. Voor wat eventuele souvenirs en de laatste paar dagen in Islamabad die we zelfstandig zouden gaan doen. Na zo'n anderhalve week in Pakistan hadden we ook nog maar US$ 50 opgemaakt.

Toen we echter door hoogteziekte gedwongen waren om van het reisprogramma af te wijken, gingen we ineens als een speer door ons geld heen. Dat was weliswaar onze eigen keuze. We hadden natuurlijk ook in Gilgit kunnen wachten tot de groep daar terugkwam en dan het reisprogramma weer met ze oppakken. Het zelf regelen van vervoer naar Islamabad en het kopen van nieuwe tickets om eerder thuis te komen, was onze beslissing.

Wat we wel heel duidelijk geleerd hebben, is dat je zonder contant geld in afgelegen regio's niet ver komt. We hadden zo'n US$ 1.000 bij ons aan contanten. Maar als je vervoer over langere afstanden wilt regelen, kom je daarmee in ieder geval niet thuis. En we hebben weer geleerd is dat je je bankzaken voordat je met vakantie gaat nog even moet controleren (zoals een limiet op een credit card). Dat kan je een hoop kopzorgen schelen op het moment dat je toch al in de stress ergens ver weg, gebruik wilt maken van de faciliteiten.

"Nou, wat kost dat dan zo'n reisje?" horen we jullie denken. Welnu, normaal zijn we niet echt blue als het op geld aankomt maar nu zijn we zelf toch ook wel onder de indruk van de partij geld die we verblazen hebben op dit korte fietstochtje. Een kleine opsomming van de grootste uitgaven voor deze reis:

• De reis zelf via Tropical Cyclist moest EUR 1.650 per persoon kosten en daar kwam dan nog EUR 95 per persoon bij voor de dagelijkse verzorging van fietsen en kleding. Dit brengt het totaal op EUR 3.490 wat wij aan Tropical Cyclist overmaakten;
• We waren ze even vergeten toen we de reis boekten, maar we hadden natuurlijk ook vliegtickets nodig. De vliegtickets van British Airways die we via de Fietsvakantiewinkel regelden, kostten ons inclusief de toeslagen (o.a. voor brandstof en veiligheid) en belastingen EUR 821 per persoon, wat dus neerkomt op EUR 1.642 voor ons tweetjes;
• De reisverzekering van Goudse Verzekeringen regelden we ook via de Fietsvakantiewinkel. Hier moesten we EUR 150 voor betalen inclusief het bijverzekeren van de fietsen voor elk EUR 2.000;
• De busrit van Gilgit naar Islamabad kostte ons 13.000 rupees wat neerkomt op circa EUR 200: een astronomisch bedrag voor de Pakistanen. We hebben echter gezien voor hoeveel geld de man aan benzine in zijn tank moest gooien en toen konden we met gerust hart denken dat we niet echt zijn getild;
• Twee nachtjes in het luxueuze Pearl Continental Hotel inclusief de maaltijden en drank (niet-alcoholisch natuurlijk) kostte ons een goede EUR 300;
• De terugvlucht met Aero Asia, Emirates en KLM via Karachi en Dubai kostte ons bij elkaar nog eens EUR 1.100. 

Tel deze bedragen bij elkaar op en je komt op het luttele bedrag van EUR 6.882 voor goed twee weken fietsen. Da's net geen 1.000 euro per fietsdag! Ja, dit is ridicuul veel geld voor een vakantie, zelfs naar onze maatstaven. Uiteraard geldt wel dat de reis eigenlijk EUR 1600 goedkoper had moeten zijn als Patrick niet doodziek was geworden; dan waren we rond de EUR 5.000 kwijt geweest, wat nog steeds een aanzienlijk bedrag is voor 3 weken fietsen.

Was deze fietsreis het geld waard? Ja en nee. Ja, omdat we over een weg hebben kunnen fietsen die we anders niet hadden kunnen of durven fietsen met z'n tweetjes. Dus ja, dan heeft deze enorme klap geld toch een unieke ervaring opgeleverd. Nee, want er knaagt iets in ons dat zegt dat dit teveel geld was voor deze ervaring. Maar ach, gedane zaken nemen geen keer en hoe snobbistisch het wellicht klinkt: we kunnen het geld missen, wij hoeven er niets voor te laten. Bovendien betaalden we het hele bedrag niet in een keer. Als je vooraf zou weten dat dat de kosten zouden zijn, zouden ook wij ons wel bedacht hebben. Maar met een eerste aanbetaling, separate rekeningen voor de tickets en Tropical Cyclist en onvoorziene kosten in Islamabad is er spake van een soort gespreide betaling. Dus het financiele aspect van deze fietsreis verbannen we naar de diepste krochten van onze gedachten en koesteren de ervaring die dit geld opleverde.

The following table shows the current exchange rate for the Pakistaanse Rupee for both American Dollar and European Euro.

De overnachtingen

Alle accomadatie was natuurlijk voor ons geregeld. De hotels waren prima, de kamers vaak ruim en soms zelfs ronduit mooi te noemen. Pascal is inmiddels bij een aantal van de hoteleigenaren een goede bekende geworden. Een aantal van de hotels deden we tijdens de reis meer dan eens aan. De enige uitdaging die we iedere avond hadden was warm water. Omdat we met een grote groep waren, werd doorgaans de ketel wel gestookt (letterlijk). Maar dan was het de vraag hoeveel warm water er zou zijn en of jouw specifieke kamer daar ook van kon meegenieten. Het is heerlijk om na het fietsen onder een warme douche te kunnen staan, zeker als de temperaturen buiten niet tropisch meer zijn. Deze traktatie bleek niet altijd, zoals we thuis verwend zijn, op ieder moment van de dag beschikbaar.

De hotels in het noorden van Pakistan hebben ernstig te lijden gehad onder het dalende toerisme sinds de aanslagen van 11 september. Neem daar dan nog een besmettelijke ziekte als SARS bij en het aantal potentiele gasten daalt nog verder. Veel hotels hebben sinds die aanslagen hun deuren gesloten. Zelf willen we vooral hotel Riveria in Gilgit nog even speciaal noemen. De manager van dit hotel en zijn mensen hebben de dagen na onze evacuatie vanuit Sost altijd voor ons klaar gestaan. Deze gastvrijheid hebben wij zeer op prijs gesteld.

De pechduivel

Pascal had in zijn voorbereidende mail geschreven dat Tropical Cyclist de gangbare reserve-onderdelen en reparatiemiddelen bij zich heeft. Alleen als je fiets bijzondere onderdelen bevatte, moest je overwegen om die mee te nemen. Ons credo is "dat zullen we nog wel eens zien". We zijn eigenwijs en nemen gewoon de inhoud van onze rijdende fietswinkel mee. Slechts een paar onderdelen uit de mobiele reparatieset (goed voor vulling van een flinke toilettas) mochten thuis blijven. De eerste dag dat we konden gaan fietsen, kon Patrick zo al zijn hulp aanbieden bij de reparatie van een vermoedelijk verkeerd ingedraaide trapper. We vinden het belangrijk om zelfvoorzienend te zijn tijdens onze fietsvakanties en dat gevoel is ook bij deze groepsreis niet anders. Weliswaar zou je bij pech onderweg kunnen wachten op de volgbus. Als de reparatie maar kort hoeft te duren, kunnen we allang weer onderweg zijn tegen de tijd dat de volgbus in de buurt komt. We houden nu eenmaal van vroeg beginnen, dus de bus laat doorgaans nog wel even op zich wachten.

Deze fietsvakantie heeft wederom bewezen dat onze Koga's het meest te lijden hebben als we niet fietsen. Van het vervoer per vliegtuig zijn Patrick's nieuwe wielen in een klap niet meer nieuw. Pascal stuit bij de eerste controle van de fietsen op het stukke balhoofd van Maureen's stuur. Dat is echter nog een erfenis van de eerste vliegreis die onze fietsen ooit maakten. Patrick vindt het eigenlijk maar niets dat iemand anders aan onze fietsen sleutelt. Hij kent iedere millimeter van onze fietsen uit zijn hoofd. Ook van de reis per bus van Gilgit naar Islamabad zijn de fietsen niet beter geworden. Na de reis van ruim 15 uur blijkt de derailleurbeschermer van Patrick's fiets doorgezaagd te zijn door de voortdurende frictie. We roepen dan altijd dat het ding zijn taak duidelijk heeft volbracht. Maar het typeert natuurlijk wel de slijtageslag die niet-fietsen tijdens een fietsvakantie aan onze fietsen toebrengt.

De maaltijden

De eerste paar dagen vonden we ze nog wel lekker, de Pakistaanse maaltijden met rijst, linzen, kip en brood. Maar na een week zowel 's middags als 's avonds hetzelfde voorgeschoteld te krijgen, kon vooral Patrick geen kip meer zien. We verdachten de kip die 's avonds op tafel kwam ervan dat hij daar 's middags ook al eens had gelegen, maar wij zo onverstandig waren geweest om hem niet op te eten.

Eigenlijk weten we niet of de Pakistani zelf meer variatie in hun eten hebben. We kwamen wel steeds met een grote groep, dus misschien dat de koks het makkelijk en overzichtelijk wilden houden. De toetjes konden trouwens wel onze goedkeuring wegdragen. In het gebied wordt vrij veel fruit als druiven, appels en abrikozen geteelt. Daarvan zijn dan wel weer lekkere toetjes te maken. We waren in september helaas net na de abrikozentijd in Pakistan, dus die hebben we vooral in gedroogde vorm gegeten.

Voor de Kunjerab pas droomden we van een heerlijk Chinees afhaalmenu, met sambal en kroepoek bij.  Maar de Hollandse Chinees is vast niet te vergelijken met het Chinese eten aan de Karakoram Highway. Alleen hebben wij het helaas niet kunnen uitproberen.

De gezondheid

We hadden wel gelezen over hoogteziekte. En ons er een beetje zorgen vooraf over gemaakt, maar gewoon gehoopt dat het mee zou vallen. Maar dat was niet het geval. Bij Patrick uitte de hoogteziekte zich in een plotselinge sterke hoofdpijn en een fikse bloedneus tijdens de beklimming zelf. De beklimming is door ons direct gestaakt. Nadat we aan de afdaling waren begonnen, hield de bloedneus ook weer snel op. We hadden alleen niet meer verwacht dat 's avonds in bed alsnog de hoogteziekte de kop op zou steken. Patrick heeft 's avonds nog een keer een bloedneus gehad, voelde een sterke druk achter zijn ogen. Binnen korte tijd kreeg hij het heel erg koud en vervolgens heel erg benauwd. Later kon hij vertellen dat hij zijn lichaam voelde tintelen, eerst armen en benen maar daarna ook buik en gezicht. De beste remedie tegen hoogteziekte is afdalen. Dat hebben, nadat we met spoed naar een medische post zijn gebracht, waar Patrick een tijdje aan de zuurstof heeft gelegen, dan ook gedaan. Naarmate we lager kwamen, kon je Patrick zien opknappen. Volgens de dokter in Gilgit was er sprake van een longinfectie, die de hoogteziekte vermoedelijk heeft versterkt. Eenmaal aangekomen bij de huisarts in Nederland een kleine week later, was van die longinfectie  niets meer terug te vinden.

We hadden vooraf ook gelezen dat het niet zozeer een kwestie zou zijn of je last zou krijgen van je darmen. De vragen waren eerder: Wanneer?, Hoe vaak? en Hoe lang? De voorraad Diacure en ORS was dan ook fors. Een groot deel van die voorraad is tijdens de fietsvakantie noodgedwongen gebruikt. Volgende keer willen we toch ook maar een (homeopatisch) middel gebruiken dat maag- en darmproblemen kan voorkomen. En misschien ook wat vitamine-tabletten om de weerstand op peil te houden.

De eigenaardigheden

Waar hebben we ons over verbaasd in Pakistan? Wat viel ons op? Waar hebben we hartelijk om gelachen? Kortom, wat waren volgens ons de eigenaardigheden van Pakistan.

• Henna: Een excursie naar het Baltit fort in Karimabad levert het antwoord op een vraag. Waarom hebben sommige (met name oudere) Pakistaanse mannen een met henna roodgeverfde baard? Volgens de gids in het fort wil de betreffende man hiermee aangeven dat hij een partner zoekt.
• Maatkleding: De shalwar kameez bestaat uit een wijde lange blouse en een nog wijdere broek. Deze broek wordt met behulp van een koord dat in de zoom past, passend om de taille geknoopt. Als je een shalwar kameez op maat laat maken, worden uitgebreid de maten van je taille opgemeten. Vervolgens krijg je een broek die gewoon standaard extra wijd is.
• IJsje?: In Pakistan worden softijsjes verkocht. Als iemand een ijsje wil kopen, steekt de verkoper de stekker van de ijsautomaat in het stopcontact en begint direct een softijsje te tappen. Iemand een ijsje? Nog nooit zo weinig animo gehad op het geven een gratis rondje ijs.

Het weer

We hadden bij aankomst in september strak blauwe luchten en hoge temperaturen, ook voor Pakistaanse begrippen in die tijd van het jaar. Het seizoen waarin in de Khunjerab pas is opengesteld is kort; van mei tot en met september zodra en zolang de weersomstandigheden het toelaten.

Islamabad gelegen op 507 meter boven zee-niveau:

Abbottabad gelegen op 1309 meter boven zee-niveau:

De overige verkeersdeelnemers

We vonden de Pakistaanse vrachtwagens fantastisch. Ze zijn weliswaar niet vooruit te branden. Wat ze missen aan vermogen, maken ze goed aan uiterlijk. Iedere centimeter van de vrachtwagen aan zowel de buitenkant als de binnenkant is versierd en verfraaid. De vrachtwagens zijn ongeveer de enige andere weggebruikers, die we onderweg gezien hebben. Het aantal verkeersdeelnemers is naarmate je verder van Islamabad afkomt, steeds kleiner. Fietsen is niet echt algemeen gebruik. Je ziet wel duidelijk op straat mensen lopen (nou ja, vooral mannen).

De wegen

Het ging tijdens deze fietsvakantie natuurlijk maar om een weg: de Karakoram Highway. In de jaren '60 en ' 70 van de vorige eeuw aangelegd door Pakistan en China. De Khunjerab pas is de hoogste geasfalteerde grensovergang ter wereld. Bovendien is de weg aangelegd op een traject van de zijderoute. Genoeg redenen dus om daar als fanatiek vakantiefietser te willen fietsen. De KKH is op veel plaatsen letterlijk uit de bergen gehakt. De weg vormt maar een heel smal strookje in dit uitgestrekte gebied vol bergen als K2, Nanga Parbat (8000+) en Rakaposhi (7790 m). Op de laatste heb je vanaf de KKH een fantastisch uitzicht.

De KKH is geasfalteerd en wordt goed onderhouden. De noodzaak van dat onderhoud kan je niet ontgaan als je de bergen erom heen ziet. Slechts op korte stukken waar de natuur haar tol heeft geeist is de weg (tijdelijk) onverhard. De stijgingspercentages zijn beperkt, dus ook wat dat betreft is het voor fietsers een ideale weg. Tel daar dan nog het hele beperkte aantal medeweggebruikers bij op, dat het fietsen nog aangenamer maakt. De KKH is bovendien heel overzichtelijk; geen zijwegen waar plotseling iemand uit kan komen. Weinig honden of andere dieren die onverwacht de weg over willen steken. Bij afdaling kan je dan ook ver vooruit kijken. Het enige waar je wel voortdurend op bedacht moet blijven is op mogelijke gaten in de weg. Niet dat het er heel veel zijn, maar zo'n kreng komt natuurlijk altijd als je even ergens anders op zit te letten.

De kaarten en reisgidsen

Kaarten hebben we tijdens deze reis niet gebruikt. Als reisgids hebben we de Lonely Planet "Pakistan & the Karakoram Highway" gebruikt (zesde editie, uitgave september 2004). Hierin is ook het Chinese stuk Karakoram Highway tot Kashgar opgenomen. Een groot deel van de uitgave is gewijd aan "Trekking in Noord-Pakistan", waar je al fietsend over de KKH wat minder aan hebt.

De route

De weblinks