De Gezondheid Onderweg

Gezond op fietsvakantie gaan is op zich niet zo moeilijk. Wij “trainen” wel voordat we vertrekken, maar dat komt omdat we het leuk vinden om ook onze weekenden op de fiets (en bij voorkeur ook kamperend) door te brengen. Legio medefietsers die wij tijdens fietsvakanties ontmoeten, halen hun vakantiefietsen alleen uit de berging als de vakantieperiode is aangebroken. De beste training blijkt toch iedere keer weer de fietsvakantie zelf te zijn.

Tijdens de fietsvakantie is voor ons het eten en drinken het belangrijkste om de gezondheid op peil te houden. Als we kamperen, koken we ook nagenoeg altijd zelf. Zo kunnen we zelf bepalen welke maaltijd vol koolhydraten we onszelf serveren. Pasta of rijst met een goed gevulde saus staat op langere fietsreizen. Op (tropische) fietsreizen waar kamperen niet mogelijk is, koken we niet zelf, aangezien het gebruik van branders doorgaans niet bepaald is toegestaan door de hoteleigenaar. Daarbij komt dat zeker tijdens onze tropische fietsvakanties het doorgaans goedkoper is om uit eten te gaan, dan om zelf met vijf kilo rijst de winkel te verlaten. Om de dip in energie onderweg op te vangen, hebben we doorgaans koekjes bij ons. Als we in Europa op fietsvakantie gaan, doen we ook dagelijks een poging om lekkere eclairkes bij de bakker te kopen. En als ze die niet hebben vinden we een ander soort gebakje doorgaans ook wel prima. We hebben ook altijd een voorraadje hardkeks en instant noodles en soepjes bij ons. De hardkeks zijn erg droge koekjes, verkrijgbaar bij de buitensportwinkel.  Ze zijn lichtgewicht en erg voedzaam (maar vallen wat ons betreft niet in de categorie lekker). De instant noodles en soepjes zijn vooral bedoeld als noodoplossingen en zoutaanvulling.  

Drinken is eigenlijk nog belangrijker dan eten. Tijdens onze tropische fietsvakanties of voor extra verre etappes tijdens Europese warme dagen, nemen we behalve onze drie gevulde kruikjes (ruim 1,5 liter per persoon) ook nog water mee in waterzakken. En zo’n waterzak is ook handig om op de camping water te halen voor het kokkerellen. Patrick heeft tijdens onze fietsvakantie in Maleisië aan den lijve ondervonden hoe uitdrogingsverschijnselen voelen. Dat was onze eerste tropische fietsvakantie. We hadden weliswaar tijdens de voorbereiding gelezen dat we voldoende moesten drinken. We hadden ons voorgenomen om het kraanwater te drinken, maar dat bleek zo’n sterke chloorsmaak te hebben dat Patrick het niet doorgeslikt kreeg. We hadden toen natuurlijk meteen flessen water moeten kopen, maar in onze onervarenheid hebben we dat niet gedaan. En dat enkele flesje cola dat we langs de kant van de weg hebben gedronken, kon al het vochtverlies niet goedmaken. Uitdrogingsverschijnselen leiden tot een verminderd beoordelingsvermogen en oververhitting. Het transpireren stopte omdat er geen vocht meer beschikbaar was. Patrick kon op het laatst geen 100 meter meer fietsen zonder dat we moesten stoppen. We hebben voor dergelijke noodgevallen altijd zakjes ORS bij ons om het zouttekort goed te maken. Ook tijdens onze fietsvakantie naar Rome zat Patrick tegen oververhitting aan. Gelukkig herkend hij tegenwoordig de verschijnselen vroeg. Bovendien wil Maureen regelmatig van Patrick weten of hij zijn kruikjes al leeg heeft.

Zoals de meeste reizigers ontkomen wij ook helaas niet tijdens alle fietsvakanties aan de beruchte reizigersdiarree. Al fietsend in Europa gaat doorgaans alles goed, omdat we dan zelf al het eten in de hand hebben. Bovendien zijn we gewend aan de Europese voedselkwaliteit en –bewerkingen. Tijdens onze fietsvakantie in Costa Rica hebben we ook alles straffeloos kunnen eten. Tijdens onze fietsvakanties in Zuidoost Azië is dat helaas niet gelukt. Het devies luidt als volgt: alleen dingen eten die je kan koken, pellen of schillen. En als je ziet hoe de lokale slager op de markt in Cambodja of Vietnam zijn vleeswaren bewaard, snap je eigenlijk niet waarom je niet voordurend last hebt van reizigersdiarree.

De Inentingen

Actuele reizigersadviezen ten aanzien van inentingen en malariaprofylaxe is verkrijgbaar via de regionale GG&GD. De website van het  Havenziekenhuis Rotterdam (www.travelclinic.com) geeft eveneens een compleet en actueel overzicht over de noodzakelijke inentingen voor alle mogelijke bestemmingen. Neem je gele boekje mee als je naar je afspraak gaat, dan kan de GG&GD zien welke inentingen specifiek nodig zijn.

Ter voorbereiding van onze fietsvakantie in Maleisië en Singapore, hebben we een tijdje getwijfeld of we wel of geen inentingen tegen rabiës zouden moeten nemen. Nadelen van die inentingen: je hebt nog steeds behandeling in het ziekenhuis nodig, maar je hebt langer de tijd  om daar te komen (dat laatste is dan weer een voordeel). Bijkomend nadeel is dat je vooraf drie inentingen nodig hebt die per stuk nogal prijzig  zijn. Uiteindelijk hebben wij in overleg met de GG&GD Rivierenland besloten om wel de inentingen te nemen. De eerste week ging alles prima, alleen een wat stijve arm, maar dat hoort erbij. Een week later gingen we terug voor de tweede rabiësinenting. Terwijl de verpleegkundige de inenting zette, voelde Patrick al dat het niet helemaal goed ging. Als Maureen gaat betalen, gaat Patrick er even bij zitten. Vervolgens begint hij te trillen en draaien zijn ogen weg. De receptioniste roept er een dokter bij. Patrick wordt met een rolstoel naar een behandeltafel gereden en daar staan een aantal doktoren klaar. De ambulance wordt gebeld. Patrick heeft een anafylactische shock. Als reactie op een stof die het lichaam niet wil rondpompen, stopt het dus met de overige functies. Zo wordt het ene probleem met andere opgelost… Adrenaline wordt ingespoten om het rondpompen van het bloed weer op gang te krijgen. Na een kort bezoek aan het ziekenhuis mag Patrick weer mee naar huis, waar hij drie dagen lang uitgeput slaapt. Het hele lichaam doet zeer omdat alle spieren zijn verkrampt geweest. Wij waren achteraf erg blij dat al die doktoren en verpleegkundigen klaar stonden om Patrick te helpen. Dat is dan ook de reden dat wij niet op koopavond naar de zwerfsportwinkel zullen gaan voor inentingen. Niet dat we denken dat die inentingen gezet zullen worden door de zaterdaghulp op zijn eerste werkdag, maar we hebben proefondervindelijk vastgesteld dat het prettig is als een batterij aan artsen en verpleegkundigen met bijbehorende apparatuur klaar staat in geval van nood.

De GG&GD Rivierenland was net zo ontdaan als wij van de anafylactische shock. Een dergelijke reactie hadden zij ook nog nooit meegemaakt. Uiteindelijk is Patrick voor onderzoek naar de afdeling allergologie in het UMC gegaan. Daar was de allergoloog erg verbaasd dat we rabiësinentingen hadden voorgeschreven gekregen voor een fietsvakantie. Volgens hem werden alleen veeartsen nog wel eens ingeënt. De conclusie van het onderzoek was dat Patrick een sterke allergische reactie op de rabiësinenting had vertoond en verder sowieso een zwak vasovagaal systeem heeft (wat wordt uitgelegd als zelflimiterend flauwvallen). Voor onze fietsvakantie in Costa Rica hadden wij geen nieuwe inentingen nodig; alle benodigde inentingen waren bij ons nog geldig. Maar voor de fietsvakantie in Cambodja en Vietnam ontkwamen we er toch echt niet meer aan, we moesten weer terug om prikken te gaan halen. Net voor we gingen verhuizen naar Utrecht hebben we een afspraak gemaakt bij de GG&GD Rivierenland. Eerst hebben we gevraagd of ze Patrick überhaupt nog wel wilden inenten. Ze hebben extra voorzorgsmaatregelen genomen door Patrick alvast te laten liggen en met twee verpleegkundigen de inentingen te zetten. Gelukkig gingen de inentingen dit keer zonder problemen en konden we na vijf minuten samen weer naar buiten wandelen.

De EHBO Set

Regelmatig gingen we op stap zonder EHBO-set. Tot we tot inkeer kwamen. Het is een kleine moeite om naast de regenkleding ook een EHBO-set in een achtertas te stoppen. De goedkoopste verbandtrommel van de drogist voldoet prima. Zeker als je er nooit wat uit nodig hebt. Na het akkefietje bij de GG&GD in de voorbereiding van onze fietsvakantie in Maleisie met Patrick’s rabiës inentingen, vonden we het een veiliger idee om zelf injectienaalden en dergelijke mee te nemen. De keuze voor een Care Plus Professional Kit lag daarmee voor de hand. Wat zit er allemaal in de Care Plus Professional Kit.

• 1x wegwerpspuit 2 ml
• 3x wegwerpspuit 5 ml
• x wegwerpnaald 0,4 x 20
• 6x wegwerpnaald 0,8 x 40
• 1x infuusnaald
• 1x wegwerpscalpel
• 5x bloedlancet
• 1x hechtdraad & naald
• 10x alcoholdeppers
• 4x hechtstrips
• 2x steriele handschoenen
• 4x vingercondooms
• 5x wondpleisters 6cm x 10 cm
• 4x steriel gaasje 5cm x 5 cm
• 2x steriel gaasje 10 cm x 10 cm
• 1x wondsnelverband
• 1 x elastisch hydrolast windsel
• 1x ideaal zwachtel
• 1x hechtpleister 1,25 cm x 5 m
• 1x pincet
• 1x schaar
• 5x veiligheidsspelden
• 2x O.R.S.
• 2x wipes
• 1x emergency passport
• 1x potlood
• 1x thermometer
• 1x mond op mond kapje
• 1x artsenverklaring

Als niet-EHBO’er vraag je jezelf bij sommige producten af wat je er mee moet. Ongetwijfeld zullen we in geval we wat nodig hebben, het eerste proberen open te krijgen wat we tegenkomen. Wel hebben we zelf nog wat onderdelen aan deze EHBO-set toegevoegd:

• tube betadinezalf
• rol leukoplast
• pleisters die je zelf op maat kan knippen
• extra O.R.S.
• diacure-tabletten
• paracetamol
• teken-pincet
• blarenpleisters
• sporttape
• tijgerbalsem

Alle spullen zitten verpakt in een handige knalgele tas. Deze zit bij ons altijd op dezelfde plek: onderin de rechtervoortas van Patrick. Deze voortas is voorzien van een rood embleem, zodat ook Patrick deze tas als EHBO-tas kan herkennen.

Tijdens onze fietsvakantie in Costa Rica zijn we allebei voor het eerst gevallen met de fiets. De combinatie tussen steile wegen en steenslag zorgen ervoor dat we omvallen. Gelukkig blijft de schade beperkt tot blauwe plekken, geschaafde plekken (vandaar toch die EHBO-tas) en vooral een gedeukt ego.

Malaria Profylaxe

Tijdens onze fietsvakantie in Thailand, Cambodja en Vietnam moeten we voor het eerst malaria profylaxe gebruiken. In overleg met de GGD kiezen we in eerste instantie voor Lariam. Dit middel staat bekend als een paardenmiddel, waar de lijst met mogelijke bijwerkingen ongekend lang is. Veel mensen krijgen er nare dromen van of stemmingswisselingen. Als klap op de vuurpijl lees je in de bijsluiter dat er in enkele gevallen  zelfmoordpogingen zijn gerapporteerd na gebruik van Lariam, maar dat een relatie met Lariam niet is aangetoond. Lariam dient vanaf drie weken voor vertrek tot vier weken na thuiskomst eenmaal per week te worden geslikt. Dit betekent dat het relatief een goedkoop middel is. Patrick had last van duizeligheid in de weken voor de vakantie. Een voortdurend gevoel alsof je net te veel gedronken hebt… dan zijn 11 weken natuurlijk wel lang (4 weken vakantie + 3 weken vooraf + 4 weken erna).

De huisarts heeft vervolgens op Patrick’s verzoek net voor de vakantie een andere malaria profylaxe voorgeschreven. Hij kreeg een recept voor Malarone mee, tabletten die alleen tijdens de vakantie zelf gebruikt hoeven te worden, maar wel dagelijks ingenomen moeten worden. De lijst met mogelijke bijwerkingen is niet veel korter dan die van Lariam. Na aankomst in Bangkok heeft Patrick gedurende een aantal nachten last van slapeloosheid. We denken de eerste paar dagen nog dat die slapeloosheid wordt veroorzaakt door een jetlag. Een week later heeft Patrick nog steeds niet meer slaap dan een paar uur per nacht, terwijl hij doorgaans toch echt acht uur slaap per nacht nodig heeft. Normaal gaat slaaptekort gepaard gaat hoofdpijn en wallen onder de ogen. Slapeloosheid blijkt ook een van de mogelijke bijwerkingen van Malarone te zijn. Voor Patrick werken ze als een soort partydrug: eindeloos kunnen doorgaan zonder vermoeidheidsverschijnselen. In een poging toch ’s nachts te kunnen slapen, probeert Patrick nog het resultaat van de malariatabletten te verminderen door ze al bij het ontbijt in te nemen in plaats van bij het avondeten. Als na een paar dagen Patrick nog steeds midden in de nacht klaarwakker is, stopt hij met Malarone. Anders is het middel vooralsnog erger dan de kwaal.

Tekenbeet

Tijdens een fietsweekend in Nederland is Maureen waarschijnlijk gebeten door een teek. Teken schijnen erg klein te zijn, ons is het in ieder geval niet opgevallen. Maar het was een fietsweekend waarbij we een stuk off-road op de Veluwe hebben gefietst. We zijn af en toe dicht langs de struiken en bomen gekomen, waarvan een lidteken op Maureen’s schouder nog steeds de stille getuige is. Kort na dat fietsweekend heeft Maureen een plek op haar buik net boven de tailleband. Die plek wordt alsmaar groter en zorgt voor een branderig gevoel. Voor de zekerheid gaat ze even langs de dokter. De dokter combineert grote schram op de schouder, het fietsweekend en de groeiende plek en komt tot de conclusie dat ze gebeten is door een besmette teek. Maureen heeft drie weken antibiotica moeten slikken. De ziekte van Lyme kent verschillende fasen. Kenmerkend voor de ziekte is een rode plek, die geleidelijk groter wordt en centraal verbleekt. Meestal ontstaat de rode plek binnen drie weken na de tekenbeet. Als de ziekte onbehandeld blijft, kunnen ernstige aandoeningen als aandoeningen aan het zenuwstelsel en gezichtsverlamming optreden. Meer informatie over de ziekte van lyme is onder andere te vinden op de website www.saag.nl.